Cumhuriyet 16 Agustos 1996

Bir Bakima / Server Tanilli

Kissadan Hisse…

Profesör Ilhan Arsel'in Kaynak Yayinlari'nda çikan Seriattan Kissalar adli kitabiyla ilgili olarak dinci çevrelerce estirilen firtinayi görmemek, giderek irkilmemek olanaksiz: Protesto yürüyüsleri, tehditler, saldirilar, art arda.

Kitap da, düzmece bir gerekçeyle toplatilmistir.

Öte yandan, çagdas siirimizin büyük ustalarindan Atilla Ilhan'in güzelim bir siiri, o kirk yillik Cinayet Saati, "Allaha Küfrediyor" diye, Alanya Müftüsü olacak zatin ihbari sonucu davali.

Düsünce ve sanat özgürlügüne ayni anda iki darbe.

Rastlantidir diyebilir misiniz?

Seriatçi gericiligin, hele hele son yillarda, nasil bir azginlik içinde oldugu, kiyimlar düzenleyip, kan döktügü, bilmedigimiz birsey degil.

Ama ya su sirada birden basini tekrar çikarmasi?

Ilhan Arsel'in kitabi, çogu Kuran'da da yer alan kimi olaylari konu ediniyor. Pek bilmediklerimiz yok aralarinda; o kadar ki bir bölümü Diyanet Isleri Baskanligi'nin resmi yayinlarinda da yer almis. Hoca'nin yaptigi yeniden toparlamak, nezaketi elden birakmadan da sergilemek. Dogaldir ki, bunu yaparken beyni ve idraki olanlar ister istemez kimi gerçeklere dikkat kesiliyorlar, kusku düsüyor kafalarina.

Hiddete ve siddete yol açan da bu!

Aslinda ahlakimiza ve irfanimiza hiçbir katkisi olmayan bu "kissa"lar, gelenek yüzlerce yildan beri nasil bakip anlamissa yine öyle okunsun anlasilsin istenir. Bu anlatima ve anlayisa, yerine göre mezhepler, hatta tarikatlar damgasini vurmuslardir. Sizin, onlarin disina çikip sagduyuyla, saglam akil ve mantikla konulara yaklasmanizin önüne duvarlar çekilmistir. O duvarlari asmaya kalktiginizda da, yaptiginiza "küfür", "sapma", "Allahsizlik" yaftasi getirilip yapistirilir.

Daha da geneli, "milli ve manevi degerlere saygizizlik"tir.

Seyreyleyin artik samatayi ve edepsizligi!

Dinci kafa budur.

Bati, o begenmedigimiz Bati, bu tür olaylari çok önceden yasadi.; daha iki üçyüz yil öncesinden baslayarak, Spinoza'lariyla, Richard Simon'lariyla, arkasindan Aydinlanma Yüzyili'nin filozoflariyla, Tevrat ve Incil didik didik edildi. Her sey, aklin ve sagduyunun mahkemesi önüne getirildi, yargilandi; aklanan anlandi aklanmayan da mahkûm edildi.

Bati'da, birisi kalkacak da, diyelim Hazreti Ibrahim'in erdemlerinden söz edip yüceltecek… Korkar bir yerde. Kimden? Basta Voltaire'den, onun Felsefe Sözlügü'nde hazret hakkinda söylediklerinden. Voltaire, o büyük kafa ve kalem, Yahudilerin, Hiristiyanlarin ve Müslümanlarin "ondan geliyoruz" deyip, peygamberler silsilesinde baslarda bir yere oturtturduklari adamin, nasil utanmaz ve rezilin teki oldugunu en görmek istemeyen gözlere bile sokmustur.

Yanliz onu degil daa nicelerini…

Bizde, kutsal metinlerin, giderek Kuran'in üzerine elestirici bir gözle egilmek olmamis. Olmamis ve üstelik sair, gerekçesini, daha yukarlardan baslayarak söylece belirtip yan çizmeyi yasallastirmistir:

Idrak-i meali bu küçük akla gerekmez
Zira ki bu terazi bu kadar sikleti çekmez

Ne var ki, akil, "küçük" degil, "büyük", oldugunun bilincinde artik; her seyin anlamini sorguluyor, teraziye vurup tartiyor.

Sorgulayacak ve tartacak daha da…

Seriatçi gericiligin onca hiddetlenip kudurganliga kalkmasinin altinda yatan asil amacin ne oldugunu da söyleyelim: Öyle bir köhne yapidir ki sahiplendikleri, duvarda bir tasi oynattiginizda, öteki taslar da oynamaya baslar. Bir bu bir su derken, gün gelir bütün yapi çöker.

O yüzden, hiçbir tasa dokunulmasini istemezler.

Ne var ki, taslar oynatilmaya baslamistir, daha da oynatilacak.

Ve yapi, er geç çökecek bir gün…

Ya aklin ve bilimin otoritesi kurulacak, ya da toplum bir karanlik bataginda çirpinip duracak.

Bir uygarlik sorunudur bu.

Onca iç karartici olaylarin ortasinda güzellikleri de var ülkemizin. Siz rastlantiya bakiniz: Bugün Nevsehir'de Haci Bektas Veli Senlikleri basliyor.

Ne diyor o büyük Anadolu ulusu?

Her ne arar isen insanda ara
Kudus'te Mekke'de hacda degildir