XII) Kesilen inegin bir parçasiyle öldürülen kisiye vuruldugunda, ölünün dirilecegi hususu ile ilgili masal (K. Bakara 67-73; Tevrat, Sayilar: XIX ve Tesniye XXI:1-9)

Kur'an'in Bakara Suresi'nde Musa'nin, kendi kavmine bir sigir kesmelerini emrettigi ve öldürülmüs bir kisiye bu sigirin bir parçasiyle vurmak üzere Tanri'dan emir geldigini söyledigi hususu yer alir. Fakat Kur'an'daki bu ayet'ler, Tevrat'tan alinmis bir masal'in, anlasilmasi güç hale sokulmus seklinden baska bir sey degildir.

Gerçekten de Kur'an'daki hikaye'ye göre Musa, kendi kavmine: "Allah bir sigir kesmenizi emrediyor" der. Bu acaib teklif karsisinda kavmi'nin insanlari: "Bizimle alay mi ediyorsun?" diye Musa'ya çatarlar; bununla beraber Tanri'nin ne cins ve ne renkte bir sigir kesilmesini istedigini sormaktan geri kalmazlar (K. Bakara 67-68). Musa da Tanri'ya danisir, danistiktan sonra Tanri'nin kendilerinden "ne yasli ne de körpe, ikisi arasinda, sari renkli, parlak tüylü, bakanlarin içini açan bir inek" kesmelerini emrettigini bildirir (K. Bakara 68-69). Fakat inegin cinsi hakkindaki bu tanimlama, Musa'nin kavmi tarafindan yeterli görülmez ve: "(Ey Musa!) ... Rabbine dua et de onun nasil bir sigir oldugunu bize açiklasin, nasil bir inek kesecegimizi anlayamadik..." derler (K. Bakara 70).

Musa yine Tanri'ya danisir ve sonra onlara: "Allah söyle buyuruyor: O, henüz boyunduruk altina alinmayan, yer sürmeyen, ekin sulamayan, serbest dolasan (salma), renginde hiç alacasi bulunmayan bir inektir" der. Bunun üzerine kavmi: "Iste simdi gerçegi anlattin" derler ve güç bela böyle bir inegi bulup keserler (K. Bakara 71). Bunun üzerine Musa onlara: "Hani siz bir adam öldürmüstünüz de onun hakkinda birbirinizle atismistiniz. Halbuki Allah gizlemekte oldugunuzu ortaya çikaracaktir" der. Bu arada Tanri konusmalara karisarak: "Haydi simdi (öldürülen) adama (kesilen inegin) bir parçasiyle vurun dedik. Böylece Allah ölüleri diriltir ve düsünesiniz diye size ayetlerini gösterir" (K. Bakara 73) der ve söyle ekler: "Bundan sonra yine kalpleriniz katilasti. Artik kalpleriniz tas gibi, yahut daha da kati. Çünkü taslardan öylesi var ki, içinden irmaklar kaynar. Öylesi var ki, çatlar da ondan su fiskirir. Taslardan bir kismi da Allah korkusuyla yukardan asagi yuvarlanir. Allah yapmakta olduklarinizdan gafil degildirf" (K. Bakara 74).

Hikayenin buraya kadar olan kismindan bir anlam çikarmak mümkün degil. Neden dolayi Tanri inek kesilmesini emretmis, ve kesilecek inegin orta yasli, sari renkli, parlak tüylü, boyunduruk altina alinmamis, yer sürmemis, ekin sulamamis, serbest dolasan ve renginde hiç alacasi bulunmayan bir inek olmasini istemistir? Neden dolayi Musa'nin kavmine, kesilen inegin bir parçasiyle öldürülen adama vurmalarini emretmistir? Vurduttuktan sonra ne olmustur? Ölü dirilmis de kendisini öldürenin kim oldugunu mu söylemistir? Evet, bu hususlarin hiçbiri Kur'an'da bildirilmiyor. Her ne kadar ayet'lerde Tanri'nin gizli olan seyleri ortaya çikardigi ve ölüleri dirilttigi yazili ise de, diriltmek için inegin parçasiyle ölüye vurdurtmak istemesinin nedeni anlasilmayor! Öte yandan eger Tanri gizli olan her seyi ortaya çikarmak istiyor ise, bütün bu akil disi islere basvurmak niye? Ve yine eger Musa'nin kavmi, Tanri'nin istedigi sekilde inek bulup kestiler ve inegin parçasiyle ölüye vurdular ve böylece onun emrini harfi harfine yerine getirdilerse, bu takdirde Tanri'nin onlara "Artik kalpleriniz tas gibi" seklinde konusmasi ve taslarin çesitli cinsleri hakinda bilgi vermesi niye? Eger bu olaydan sonra bu insanlarin kalpleri yeniden katilasti ise, Tanri onlarin kalplerini genisletip dogru yola sokabilecek iken niye sokmaz? (Çünkü Kur'an'da Tanri'nin, dilediginin kalbini genisletip dogru yola sokabilecegi yazili. Nice örneklerden biri için bkz: K. 6 En'am 125)

Bu ve buna benzer sorulara cevap vermek mümkün degil. Bu masal'in neden dolayi ve ne maksatla anlatildigini bilen de yok. Kimi Kur'an yorumcularina göre Israiogullarindan iki genç, kendi amucalarini öldürüp mirasina konmuslar ve sonra olay Musa'ya anlatilmis fakat Musa bir türlü katili bulamadigi için Tanri'ya siginmistir. Bunun üzerine Tanri, bir sigir kesilmesini ve onun bir parçasiyle ölüye vurulmasini emretmis ve ölü dirilip katili bildirmistir. Ancak ne var ki bunun böyle oldugunu belirten bu yorumcular, söz konusu ayet'lerden baska anlamlar çikabilecegi ihtimaline sarilarak söyle derler: "Ancak eski Misirlilarin inege tapmalari, bir ara Yahudilerin de buzagiya tapmis olmalari, sigir kesilmesi hadisesinde baska hikmetlerin de bulundugunu gösterir" diye eklerler 37.

Diger bazi yorumculara göre yukardaki hikaye, Yahudilerin vaktiyle buzagi'ya kutsal nazariyle baktiklarini ve Musa'nin bu çesit ineklerin kesilmesini emretmekle inek ibadetini ortadan kaldirdigini anlatmaktadir38. Oysa ki Tevrat'da anlatilan sekliyle böyle bir sonuç söz konusu degil.

Abülfida gibi ünlü Kur'an yorumcularina gelince, onlarin anlatisi da söyle: Bir adam, ölecegi sirada küçük ogluna bir buzagi birakir. Çocuk rüst yasina geldigi zaman anasi ona, henüz yavrulamamis olan inegini üç altin karsiliginda satmasini söyler. Oglan anasinin dedigine uyarak pazar yerine gider. Meleklerden biri, insan kiligina bürünmüs olarak karsisina çikar ve ondan inegi alti altin karsiliginda satin almak istedigini söyler. Oglan anasina danismadan bu teklifi kabul edemeyecegini bildirerek evine döner ve anasinin onayini alip tekrar pazar yerine gelir. Fakat insan kiligindaki melek bu sefer ona 12 altin teklif eder ki önceki teklifinin iki misli demektir. Oglan yine anasina danismadan teklifi kabul edemeyecegini bildirerek eve dönüp durumu anlatir. Anasi, teklifi yapanin melek oldugunu anlamistir. Ogluna: "Pazar yerine git ve teklifi yapan melege inegi ne yapmak gerektigini sor" der. Oglan anasinin dedigi gibi yapar. Melek de kendisine: "Israilogullari yakinda bu inegi senden, istedigin fiyat ne olursa olsun, satin almak isteyeceklerdir" der. Fakat tam bu siralarda Israilogullarindan biri, yakin akrabalarindan biri tarafindan öldürülür. Öldüren kisi cesedi, hiç kimsenin bulamayacagi kadar uzak bir yere götürüp gömer. Ölünün arkadaslari Musa'ya basvururlar ve cinayetin falanca kimseler tarafindan islendigini söylerler. Fakat ortada delil olmadigi için Musa bir sey yapamaz. Bunun üzerine Tanri, belli bir tanima uygun bir inegin öldürülmesini emreder. Fakat bu tanimlamada bir inek bulunamadigi için yukarda sözü geçen oglanin inegini satin almaktan baska çare kalmaz. Söylendigine göre inegi, agirligina bedel altin karsiliginda ( ya da on misli fiayata) satin alirlar ve kurban olarak keserler. Kesilen inegin bir parçasiyle, katledilen kisinin cesedine vuruldukta, cesed canlanir ve cinayeti kimin isledigini ortaya vurur. Vurduktan hemen sonra tekrar ölü hale döner 39.

Görüldügü gibi, en ünsüz'ünden en ünlü'süne varincaya kadar, Kur'an yorumcularindan hiç biri söz konusu ayet'lerin anlami üzerinde ortak bir görüse varamamis ve gerçegi söylemek gerekirse, isabetli ve olumlu denebilecek bir yorum yapamamistir. Yukardaki yorumlardan en isabetli görüneni, Tevrat'taki aslina yakinlik itibariyle, Ebülfida'ninki olmakla beraber o dahi konu hakkinda dogru dürüst fikir verecek nitelikte degildir. Tevrat'taki hikayeyi bir takim degisikliklere sokarak takdim etmistir.

Oysa ki Kur'an'daki bu ayet'lerin dayanagi olan Tevrat kaynagina yönelinmis olunsa, muhtemelen doyurucu sayilabilecek bir sonuç saglanmis olurdu. Pek muhtemeldir ki bunu yapmakla Kur'an'in Tevrat'tan alinma oldugu kanisinin yaratilacagi düsünülmüstür.

Bu vesileyle yine tekrarlayalim ki Kur'an'in yukarda zikredilen ayet'leriyle anlatilan inek hikayesi, Yahudilerin Tevrat'inda yer alan hikaye'nin anlasilmaz hale getirilen seklidir. Bu hikaye Tevrat'da, Sayilar ("Adat") kitabi'nin 19cu Bap'inin ayet'lerinde ve Tesniye kitabi'nin 21ci Bap'inin 1-9 ayet'lerinde olmak üzere, iki ayri konuda is görmek üzere yer almistir:

Sayilar Kitabindaki anlatilisa göre, her hangi bir ölü'ye dokunan kimse murdar olur, meger ki yakilmis bulunan bir inegin küllerine dokunmak suretiyle paklanmis sayilsin. Gerçekten de bu kitabin 19cu babinda Tanri, Musa'ya ve Harun'a emrederek kusursuz bir kizil inek bulmalarini ve kahin Eleazar marifetiyle inegi bogazlattiktan sonra kanini toplanma çadirinin önüne dogru yedi kez serptirtmelerini, sonra da inegin yakilmasini ve küllerinin ordugah'in disinda bir yerde saklanmasini ister. Yakilan inegin bu külleri, Isarilogullari için murdarlik suyu için saklanacak ve suç takdimesi olacaktir (Bkz. Tevrat/Sayilar Bap XIX).

Tesniye Kitabindaki anlatilisa göre ise inegin kurban edilmesi. katili bilinmeyen bir ölüm olayinda keffaret olmak üzere is görür. Tanri güya Israilogullarina, kimin tarafindan vuruldugu bilinmeyen öldürülmüs bir adam bulundugunda, genç bir sigir bogazlamalarini, sonra öldürülen adama en yakin olanlarin bogazlanan inegin üzerinde ellerini yikamalarini ve yikarken de: "Ellerimiz bu kani dökmedi ve gözlerimiz onu görmedi. Kurtardigin kavmin Israil'e bagisla, ya Rab ve kavmin Israil arasinsa suçsuz kan birakma" diye dua etmelerini emreder. Böylece, Israil kavmina bagislanmis "sigir kesimi" yolu ile, suçsuz kani Isarilogullarindan kaldirilmis olacaktir (Tevrat/ Tesniye Bap 21: 1-9)