III

Kur'ân'a göre kölelik dogal bir kurulus

Muhammed'in söylemesine göre Tanri, köleligi dogal bir kurulus olarak benimsemis ve Kur'ân hükümleriyle o sekilde düzenlemistir. Gerçekten de Nahl ve Rûm sûrelerinde, "rizki bol ve hür" kisilerle, bu kisilerin satin alip sahib bulunduklari kölelerden söz edilmekte, bunlarin birbirlerine esit bulunmadiklari belirtilmektedir. Nahl Sûresinde söyle yazili:

"Allah, hiçbir seye gücü yetmeyen, baskasinin mali olmus bir köle ile, katimizdan kendisine verdigimiz güzel riziktan gizli ve açik olarak harcayan (hür) bir kimseyi örnek verir. Bunlar hiç esit olurlar mi?..." (K. 16 Nahl 75)

Ayni Sûre'de bir de su var:

"Allah kiminize kiminizden daha bol rizik verdi. Bol rizik verilenler, sag ellerinin satin alip sahip olduklari kölelerine riziklarini verirlerken kendilerini rizik alaninda onlara esit saymazlar..." (K. 16 Nahl 71).

Her ne kadar bazi gayretkesler bu âyetlerde sözü geçen "köle" deyimi ile "put"larin ya da "kâfirlerin" kastedildigini öne sürerlerse de yalandir. Çünkü burada, esas itibariyle anlatilmak istenen sey "köle" ile "köle olmiyan" (yâni "hür" sayilan) kimselerdir. Nitekim bunun böyle oldugunu Rûm Sûresindeki su âyet biraz daha vurgulamakta:

"Tanri size kendinizden bir misâl vermektedir. Size verdigimiz riziklarda, (sag elinizle satin alip sahip oldugunuz) kölelerinizin de esit sûrette hak sahibi olmalarina râzi olur ve birbirinizi saydiginiz gibi bu ortaklarinizi sayar misiniz ki, bizzat yaptigimiz islerde bize ortaklar kosulmasina râzi olasiniz?..." (K. 30 Rûm 28)¹

[Bu âyet'in bir baska çevirisi söyle:"Tanri, kendinizden size bir örnek vermekte: Size verdigimiz riziklarda , sag elinizle satin alip sahip oldugunuz kölelerinizden kendinize esit olarak ortak yaptiklariniz ve kendiniz gibi sayip önem verdikleriniz var midir (ki mülkünde olan putlari, tanrilikta Tanri'ya ortak yapilmasi dogru olabilsin)?..." (K. 30 Rûm 28)]

Yâni güyâ Tanri, putlarin kendisine ortak kilinmasini istemedigi için kullarina söyle demekte: "Nasil ki siz, sag elinizle satin aldiginiz kölelerinizi kendinize denk görmek istemez iseniz, ve nasil ki size vermis oldugumuz riziklarda, kölelerinizin de esit sûrette hak sahibi olmalarina razi olmaz iseniz, putlari da Tanri'ya ortak kosmaniz dogru olmaz" ² .

Öte yandan biraz yukarda örnek verdigimiz Nahl sûresiinin 71.âyetiinde Tanriinin, “rizik” alaninda “Kiminize kiminizden daha bol rizik verdigi” diye konustugu yazili. Yâni Tanri, bazi kimselere (köle sahiplerine), sahip bulunduklari kölelere nazaran daha bol rizik verdigini bildirmekle

Daha baska bir deyimle Tanri, köleligi dogal bir sey imis gibi kabul etmekte, ve sirf kendisine ortak kosulmasin diye, köle sahibi ile köle arasindaki iliskilerde esitsizlige yer vermekte.

Görülüyor ki Muhammed'in tanimladigi Tanri, "güzel bir sekilde riziklandirdigi" kullari ile bu kullarin sahip bulunduklari köleler arasinda esitlik olamayacagini bildirmekte, ve bununla âdeta övünmektedir.

Öte yandan Tanri, yine Muhammed'in söylemesine göre, köle ile efendisi arasinda esitlik saglamanin aleyhindedir; saglamak isteyenlerin de karsisindadir. Çünkü köleyi efendisi ile esit kilmanin, Tanri'ya sirk kosmak (putlari Tanri'ya ortak yapmak) gibi bir sey olabilecegini anlatmaktadir . Rûm Sûresindeki âyeti tekrar okuyalim:

"Tanri size kendinizden bir misâl vermektedir. Size verdigimiz riziklarda, (sag elinizle satin alip sahip oldugunuz) kölelerinizin de esit sûrette hak sahibi olmalarina râzi olur ve birbirinizi saydiginiz gibi bu ortaklarinizi sayar misiniz ki, bizzat yaptigimiz islerde bize ortaklar kosulmasina râzi olasiniz?..." (K. 30 Rûm 28)

Bu âyet'in anlatmak istedigi sey su: Nasil ki Tanri, Yüce niteliklere sahip olarak üstün ise ve nasil ki O'na ortak kosmak günah sayilir ise, köle sahiplerinin de, birbirlerini saydiklari sekilde, kölelerini saymalari ve onlari kendilerine ortak yapmalari uygunsuzdur. Daha baska bir deyimle efendi'nin kölesini kendisine es degerde tutup ortak kilmaga matuf her davranisi, Tanri'ya sirk kosmak gibi günah bir seydir.

Öte yandan Tanri, yine Muhammediin söylemesine göre, kölelik kurulusunu getirmek yaninda, kulilarina köleler vermekle övünür. Basta Muhammed olmak uzere sevgili kulilarina ganimet olarak köleler ve cariyeler verir. Bunun böyle oldugu Kuriânida söyle belirtiliyor: “ Ey Muhammed!... Allahiin sana ganimet olarak verdigi ve elinin altinda bulunan cariyeleri... sana helâl kildik...” (K. 33 Ahzâb 50)