XI

Köle azâdlamaktan kurtulmanin diger kolay yollari: Tanri'ya ve Peygamberine dûa'da bulunmak, övgüler yagdirmak, ya da yaya olarak hacc görevini yapmak, vs...

Biraz önce gördük ki Muhammed, köle azâdlamak yerine köleyi, ihtiyaci bulunan bir kimseye hibe etmenin köle sahipleri bakimindan daha hayirli bir davranis oldugunu söylemistir. Bu dogrultuda olmak üzere öngördügü diger "hayirli” isler arasinda Tanri'yi yüceltmek ve övmek üzere duâ etmek gibi davranislar vardir. Ebû Hüreyre'nin rivâyetine göre Muhammed söyle demistir:

"Her kim, bir günde yüz def'a: -'Allah'tan baska yoktur tapacak... O'nun esi ortagi yoktur. Mülk O'nundur; O övülür-' derse, o kimse on köle azâdlamisca(sina) mecûr olur (sevap islemis olur). Ve ona yüz sevap yazilir; yüz günahi da bagislanir (ve böylece o kisiye o gün zarfinda seytanin zarari dokunmaz)"¹.

Yine Ebû Hüreyre'nin rivâyetine dayali bir baska hadîs'inde Muhammed söyle der:

"Her kim günde yüz kere: -Allah'tan baska ilâh yoktur. hamd O'nundur. O her seye kâdirdir- derse bu duâ o kimse için on köle azâdlamak sevâbina muâdil olur ve ona yüz hasene yazilir; yüz müsibet de ondan mahvolunur. O gün içinde seytân serrinden eminlik olur. Ve o kimsenin bu dûa'yi okumasindan daha fazîletli hiç bir kimse evrâd ve ezkâr getiremez..." ².

Görülüyor ki Muhammed, köle sahiplerini, kölelerini azâd etmeyip muhafaza etme kolayligina kavusturmak için kolay bir çözüm yolu bulmustur ki o da Tanri'ya yukardaki sekilde günde yüz kere dûa etmek, bol bol övgüler yagdirmaktir.

Ancak ne var ki günde yüz kere duâ etmek kolay bir is olmadiktan gayri, bikkinlik getirici bir seydir. Üstelik zaman yetismezligi bakimindan da sakincalidir; çünkü eger kisi, günde yüz kez bu duâ'yi yapacak olsa, ne çalisip hayatini kazanmak ve ne de dogru dürüst dinlenmek olanagina sahip olur. Bu itibarla yukardaki emir uygulanmasi güç bir emirdir. Bunun böyle oldugunu Muhammed de düsünmüs olmalidir ki Ebû Eyyûb Ensârî'nin ve Ibn-i Mes'ûd'un rivâyetlerine dayali bir baska hadîs'i ile yukardaki duâ'nin okunmasini günde on'a indirmistir. Hadîs söyle:

"Her kim bu duâ'yi (günde) on kere okursa Ismâil peygamber neslinden on esîr azâdlamis gibi sevâba müstahak olur..." ³

Dikkat edilecek olursa burada : "Ismâil peygamber neslinden on esîr azâdlamis gibi sevâba müstahak olur" sözleri geçmekte. Bu sözlerden anlasilmak gereken sey "Arap esirler"dir. Çünkü biraz yukarda belirttigimiz gibi Muhammed, Arap irkinin Ibrahim'inoglu Ismâil'den gelme oldugunu iddiâ etmistir.

Köle azadlama zorunlugundan kurtulmak icin Muhammediin getirdigi diger bir kolaylik yaya olarak hacc etmek, ya da bir yil boyunca oruç tutmaktir⁴.

Fakat her ne olursa olsun köle azâdlama yerine günde yüz ya da on kez dûa etmek, ya da bir yil oruc tutmak, ya da yaya olarak hacc etmek gibi üsûller, köle sahipleri bakimindan sadece kölelerini muhafaza etmek bakimindan degil fakat ayni zamanda günâhlardan kurtulup sevâb kazanmak bakimindan da yararli bir seydir. Çünkü yukardaki seriât hükümlerinde geçen dûa'yi yapacak olanlar, hem bir yandan köle azâdlamis gibi sevâb kazanirlar ve hem de diger yandan yüz günahtan kurtulmus olurlar; üstelik de sevâb defterlerine yüz yeni sevâbin yazildigini görürler.

Söylemeye gerek yoktur ki samimi olarak köle azâdlamak isteyen isteyenler dahi, köle âzâdlamaktansa kendileri için çok daha kazançli olan duâ usûlünü tercih etmekte tereddüd etmeyeceklerdir.

Köle sahibine, köle âzâdlamaksizin bütün bu avantajlari saglayan bir sistem içerisinde köleligi yok etmenin mümkün bulunmadigini tekrarlamak abestir.

Fakat eklemek gerekir ki köleligi ortadan kaldirmanin tek yolu “insan” denilen varligi “kutsal” nitelikte saymaktir ve iste Islâm seriâti bu zihniyete yabanci kaldigi içindir ki olumlu sonuç yaratamamistir. Nitekim Islâm ülkelerinde kölelik sistemi, yirminci yüzyila gelinceye kadar, 1400 yil boyunca hiç kesintisiz uygulanagelmis, ve yirminci yüzyilda ancak Bati'li devletlerin zorlamasi üzerine terkedilmistir: o da görünüs itibariyle. Çünkü gerçekte kölelik, gayr-i resmî olarak, bugün hâlâ vardir.