XIII

Seriât sistemi Köle'leri, haysiyet duygusu bakimindan asagi kertede bir yaratik olarak görür

Seriâtçilar Muhammed'in kölelere insancil gözle baktigini, onlara birer "insan" olarak deger verdigini söylerlerse de dogru degildir. Çünkü Muhammed'in kölelere layik gördügü mevki "mecnûn" (yâni "cin tutmus", "deli", çildirmis" vs... gibi) kimselere denk bir kertedir. Nitekim her müslüman kisiye, yilda en azindan bir kez hacc etmeyi, müslümanligin zorunlu sarti olarak kabul ettirirken, mecnûn'lari ve köleleri bu zorunluktan mu'af tutmustur¹.

Yine bunun gibi müslüman erkegine, eger "adaletli" davranamayacak ise bir'den fazla kadinla evlenmeyi yasaklarken, diledigi sayida cariye edinmeyi olagan saymistir. Bu konuda kur'ân'a koydugu âyet söyle:

"... begendiginiz (veya size helâl olan) kadinlardan ikiser, üçer, dörder alin. Haksizlik yapmaktan korkarsaniz bir tane alin; yahud da sahip oldugunuz (cariyeler) ile yetinin. Bu, adaletten ayrilmamaniz için en uygun olanidir". (K. 4 Nisâ 3)

Görülüyor ki müslüman erkek, eger birden fazla kadin aldigi zaman onlarin arasinda adalet-esitlik gözetemeyecegini düsünürse, bir tek kadin'la ve cariyeleriyle yetinmelidir. Ceriyeler arasinda adalet-esitlik gözetlemek diye bir sey söz konusu degildir, çünkü onlar insandan sayilmamislardir.

Öte yandan Muhammed, her müslüman kisi bakimindan neseb ve soy sorununa önem verirken ve özellikle Arap'larin (dolayisiyle kendisinin) neseb bakimindan Ibrahim'den (ve oglu Ismâil'den) indigini söyledigi kökeni ile iftihar ederken, köleleri bu konuda da insandan saymamistir. Öylesine ki köle'ye, âdeta nesebini ve soyunu inkâr zorunlugunu yüklemis ve nesebini korumak isteyen köleye Tanri'nin lânetlerini yagdirmistir. Daha baska bir deyimle genel olarak kisilere, neseblerini ve özellikle babalari yönünden bagli bulunduklari soyu bilmeleri gerektigini belletirken, kölelere bu hakki red etmistir. Nitekim bir hadîs'inde söyle der:

"Her kim kendi babasindan, soyundan baskasina ve her köle ki efendisinden baska birisine kendisini nispet ederse, Allah'in azabina ugrasin" ².

Öte yandan Islâm seriâtina göre, babasi köle olmasa dahi köle kadindan dogan çocuk köle sayilir. Ve bu usûl Islâm'in hayrina olmak üzere yorumlanir. Nitekim biraz yukarda Gazalî'nin, sehvet giderme ugruna köleligin sürdürülmesiyle ilgili felsefesini özetlemis ve: "Çocugun köle olmasi, dinin mahvolmasindan ehvendir" seklindeki sözlerini nakletmistik³.

Islâm dünyâsi'nin "Hüccet-ül Islâm" diye yücelttigi Gazalî'nin bu mantigini, onun zihniyetindeki zavallilikla mi yoksa insan haysiyetine karsi besledigi düsmanlikla mi damgalamak gerektiginin takdiri okuyucuya âittir.