XIV

Seriât sistemi köleyi insandan saymaz; hukuk "süjesi" olarak dahi görmez (tipki hayvanlari da görmedigi gibi)

Insani kul'luktan yukari bir degere lâyik görmeyen Muhammed, köle'yi daha da asagi kertede bilir ve onu insandan bile saymazdi. Bunun nice örneklerinden biri, müslüman kisilere dörd'e kadar "hür" kadin alma hakki tanidigi halde sayisiz cariye alma olanagini tanimis olmasidir. Hele kizi Fatima'nin üzülmesini önlemek maksadiyle damadi Ali'ye, birden fazla kadinla evlenme firsatini vermedigi halde diledigi kadar cariye alma olasiligini tanimis olmasi daha da ilginç bir örnektir.

Animsatalim ki Muhammed, çok karili evliligin kadin bakimindan azâb verici bir sey oldugunu bildigi için, çok sevdigi kizi Fatima'yi bu azâb'tan uzak kilmak maksadiyle damadi Ali'ye , baskaca bir kadinla evlenme izni vermemistir: "Fatima benim bir parçamdir, kim ki Fatima'ya kötülük eder, tipki bana (kötülük etmis gibi) olur; kim ki onu hosnud eder, beni hosnud etmis olur" derdi ¹.

Ancak ne var ki Ali'nin, Fatima'dan baska bir kadinla evlenmesini istemeyen Muhammed, onun diledigi sayida cariye edinmesine, cariyeilerle diledigi gibi cinsî münasebette bulunmasina ses çikarmamistir. Çikarmak söyle dursun, fakat bizzat kendisi Aliiye cariyeler hediye etmis, ve onun cariye edinmesini yerenleri dahi azârlamistir. Bu son hususla ilgili bir olay söyle:

Haccetü'l-Vedâ'dan önce bir gün Muhammed, damadi Ali'yi Yemen'e, ganimet mallarinin beste birini almaya gönderir. Bu mallar içerisinde çok sayida kadin ve erkek esirler vardir. Ali, ilk is olarak kadin esirlerden güzelce olan birini kendisine ayirir ve geceyi onunla geçirir. Ertesi sabah "guslederken" (yikanip temizlenirken) Büreyde adinda bir Sahabe, onun cariye bir kadinla yattigini kesfeder; fena halde sinirlenerek Ali'den hoslanmaz olur. Hoslanmadigini da Muhammed'e açiklar. Fakat Muhammed Ali'den taraftadir. Büreyde'ye çikisircasina söyle der: "Ali'ye darilma çünkü onun ganimet malinin beste birindeki hissesi, aldigi cariyeden daha çoktur" ².

Bu sözlerden anlasilan sudur ki Muhammed köle denilen yaratigi "mal" ve "esya" niteliginde görmüs ve cariye'nin sehvet giderme isinde kullanilabilecegini düsünmüstür. Ali'yi, Fatima'dan baska bir kadinla evlenmekten alikorken, cariye ile yatmakta serbest birakmasi bundandir. Çünkü onun deger ölçülerine göre cariye, "mal", "esya" niteliginde bir sey olup Fatima için kiskançlik duygusu (ve dolayisiyle üzüntü) yaratmayacak bir yaratiktir.

Öte yandan müslüman erkegine, evli "hür" kadinlarla evlenme olasiligini tanimadigi halde, evli cariyeler edinmeyi, ya da evli cariyelerle evlenmeyi câiz görmüstür. Kur'ân''a koydugu hüküm söyle: "Sahip bulundugunuz cariyeler müstesna, evli kadinlar da size haram kilindi..." (K. 4 Nisâ 24). Yâni Muhammediin söylemesine göre Tanri, erkek kullarina evli kadinlarla evlenmeyi haram kiliyor fakat evli bulunan cariyeleri helâl sayiyor.

Öte yandan Muhammed'in getirdigi sistemde köleler "hukuk süjesi" sayilmazlar, hak sahibi olamazlar. Örnegin evlenmeleri efendilerinin iznine baglidir. Mahkeme'de tanik olarak dinlenemezler. Beslenmeleri, yedirilip içirilmeleri, giydirilmeleri (iâse ve ibâde'leri), köle sahibinin hayvanlarindan farkli degildir³. Câriye efendisinden hamile kalsa ve dogursa bile, efendisi hayatta iken hür olamaz; ancak onun ölümünden sonra olabilir⁴.

Bütün bunlardan dolayidir ki Kuriânida, köle sahibinin kendi kölelerini, kendisiyle esit durumda görmemesi gerektigi bildirilmistir. Örnegin Rûm sûresi'nde söyle yazili:

"Allah size kendinizden bir misal vermektedir. Size verdigimiz riziklarda, emrinizde bulunan kölelerinizin de esit sûrette hak sahibi olmalarina râzi olur ve birbirinizi saydiginiz bu ortaklarinizi da sayar misiniz ki, bizzat yaptiginiz islerde Bize ortak kosulmasina râzi olasiniz..." (K. 30 Rûm 28)

Yâni Muhammediin söylemesine göre Tanri söyle demek istiyor: "Nasil ki siz kölelerinizin, kendinize esit haklara sahip olmalarina râzi olamaz iseniz, ve nasil ki birbirinizi saydiginiz gibi onlari da sayginliga layik bulamaz iseniz, putlari da Bize ortak kosmaga râzi olmamalisiniz". Daha baska bir deyimle, köle'nin köle sahibi gibi esit haklara ve sayginliga sahip olmasini istemeyen bizzat Tanridir.