A) Kur'ân'daki Tanri'nin, insanlara küfürler savurarak, ya da kendi sözlerini kanitlamak için yeminlere basvurarak konusmasi konusunda:


Kur'ân'in “Tanri sözleri mi?” yoksa “Elçi'nin sözleri mi?”, ya da “derleyenlerin sözleri mi?” (insan yapisi mi?) oldugu konusunda girisilecek bir tartismada ilk ele alinacak hususlardan biri, kuskusuz ki bu sözlerin Tanri'nin “Yüce'ligi” fikriyle bagdasir olup olmamasiyle ilgilidir. Tanri'nin yüceligiyle bagdasmaz nitelikteki sözlerin Tanri'dan sadir olamayacagi asikârdir. Örnegin “Yüce” olarak kabul edilen bir Tanri'nin, kendi yarattigi kul'larina, her ne sebeble olursa olsun “Köpek'ler”, ya da “Alçak'lar” diyerek konustugunu düsünmek güçtür. Yine bunun gibi insanlarin kaderini daha ana karninda iken çizdigini söyliyen, örnegin diledigini “Müslüman” ve diledigini “müsrik ya da “Kâfir” yaptigini bildiren bir Tanri'nin: “Müsrikleri öldürün” diye emredebilecegini, ya da: “Islâm'dan gayri bir dine yönelik olanlar Cehennem'e atilir” diyerek konusabilecegini kabul etmek güçtür. Çünkü insanlari hem suçlu ve günahkâr kilip hem de cezalandirmak gibi bir davranisi Tanri'ya atfetmek, ona hakaret etmek olur. Yine bunun gibi “Yüce” oldugu kabul dilen bir Tanri'nin, kadinlari asagilatircasina: “Kadin'lar aklen ve dînen dûn yaratiklardir” diyebilecegini, taniklik ve miras haklari bakimindan onlari “yarim insan” sayabilecegini, “hilekâr” olarak ilân edebilecegini, “dayak atilmaga layik” sayabilecegini ya da buna benzer küçültmelerle hakir kilabilecegini düsünmek güçtür. Yine ayni sekilde Tanri'nin, insanlari kendisine bas egtirtebilmek için mukâfatlar va'd edebilecegini ve örnegin Cennet'te güzel kizlar (hûrî'ler) oldugunu söyliyerek “Memeleri yeni sertlesmis, ceylan gözlü güzeller var size” seklinde konusabilecegini kabul etmek olanaksizdir. Bu örnekleri çogaltmak kolay. Demek istedigimiz sudur ki Tanri fikrinde yatan “Yücelik” anlayis, yücelikle bagdasmayan seylerin Tanri'dan gelemeyecegi fikrine yer verir. Bu i'tibarla Tanri'ya atfolunan sözlerin, Tanri'nin agzinda çikmis olup olamayacagini arastirmak, elestirel akil için önemli bir kosuldur. Baslangiç olmak üzere, her seyden önce Kur'ân'daki Tanri'nin “küfür”ler ya da “yemin”ler ederek konusmasiyle ilgili âyet'lere göz atmak yararli olacaktir; bu konuda kisa bir fikir edinebilmek maksadiyle bir kaç örnek vermekle yetinecegiz: