4)Rahmân ve Rahîm oldugu söylenen Yüce bir Tanri'nin, insan derisini kavuran yakici bir ates, kaynar su ve irin'le dolu Cehennem korkutmalarina basvurarak din verme younu seçip seçmeyecegi konusunda!
Yirminci yüzyil'in en büyük düsünürleri arasinda yer alan Bertrand Russell, Cehennem fikrinin gaddar ruhlu insanlar tarafindan uyduruldugunu ve çünkü insanî duygulara sahip hiç bir varligin, kisileri cehennem atesinde yakilir görmekten zevk almayacagini söyler. Anlatmak istedigi sey, muhtemelen cehennem düsüncesinin Tanri anlayisiyle bagdasmayacagidir*.
Böyle bir görüsü Islâmci'lar nasil karsilarlar, bilemiyoruz, fakat sunu söylemek mümkündür ki Kur'ân'da, Tanri'yi Rahman ve Rahîm olarak tanimlanan âyet'ler yaninda, bu ayni Tanri'nin cehennem'i kaynar su ve kanli irinle dolu ve yakiti insanlar ve taslar olan dehset verici yer olmak üzere hazirladigini belirleyen âyet'er vardir ki, birbirleriyle bagdastir gibi degildir.
Gerçekten de Kur'ân'in bir çok âyet'lerinde Allah, kendi kendisini çesitli güzel nitelikler yaninda bir de rahmân ve rahîm olarak tanitir. Örnegin Hasr sûresin'de söyle yazili: ... O öyle Allah ki ondan baska Tanri yok... o rahmândir, rahîmdir... (Hasr sûresi, âyet 22-24). Bilindigi gibi rahmân deyimi genel olarak herkese çok aciyan anlamina gelir; Rahîm sözcügü ise, özellikle ahirete inanirlara aciyan demektir. Daha baska bir deyimle rahîm niteligi, iyman sahibi olanlarla olmiyanlari (daha dogrusu müslüman'larla ile müslüman olmiyanlari), yâni iyi ile kötüyü ayird etmek ve Tanri'nin özellikle bunlara aciyan, ve bunlari koruyan oldugunu ortaya vurmaktadir** .
Öte yandan bu ayni Tanri, herkesi dogru yola eristirebilecek güçte olmakla beraber böyle yapmadigini ve çünkü cehennem'i insanlarla (ve cin'lerle) dolduracagina dâir kendi kendine yemin ettigini söyler (Secde sûresi 13) ve cehennem tanimlarina geçer. Tanri'nin tanimladigi Cehennem'le ilgili âyet'leri okurken dehsete düsmemek, ve hele rahmân ve rahîm bir Tanri'nin agzindan bu tanimlarin nasil çikabildigine akil erdirmek kolay degildir. Su bakimdan ki, bir kere cehennem'in yedi kapisi vardir, ve her bir kapi birer grupa ayrilmistir (K. Hicr sûresi, 44) Yorumculara göre bu gruplar, basta günahkâr mü'minler olmak üzere, yahudi'ler, hiristiyan'lar ve diger günâhkarlardan olusur. Cehennem iskerine bakmak üzere Tanri 19 melegi muhafiz olarak seçmistir (K. Müddessir, 30-31) Ayricada muhafiz olarak Mâlik ve Deccâl da bulunmaktadir*** . Bu cehennem, Tanri'nin tutusturulmus atesi ile doludur ki yüreklere çökecektir (K. Hümmeze sûresi, âyet 4-9); bu atesin yakiti insanlar ve taslardir, ve bunun böyle oldugunu Tanri söyle bildirmektedir: Öyleyse korkun! O atesten ki, onun yakiti insanlar ile taslardir. Inanmazlara hazirlanmistir o ates... (Bakara, 24; Tahrîm 6; Al-i Imrân, 10).). Muhammed'in söylemesine göre cehennem atesi öylesine alevli bir atestir (lezza'dir) ki, miktarca ve sayica dunya atesleri üzerine altmis dokuz derece fazla kilinmistir*#; ve bu ates cehennemliklerin bas derilerini siyirip atacaktir (K. Meâric, 15-18); ve Tanri, bu cehennem'e attigi kisileri, atesten bir dag olan Sâud'a tirmandiracaktir (Müddessir sûrezi, âyet 17), ki, Ahmed Ibn Hanbel gibi yorumcularin söylemelerine göre, cehennemlik kisi, yetmis yilda bu atesten daga çikabilecek, ve yetmis yilda da inebilecektir. Öte yandan Tanri, cehennem'e attigi kisilere söyle diyecektir: ...Yalan sayageldiginiz azaba dogru gidin! Üç kola ayrilmis (ama) ne gölgelendiren ne de alevden koruyan bir gölgeye gidin. O, saray gibi kocaman kivilcim saçar. Her bir kivilcim sanki birer sari deve gibidir. Yalanlamis olanlarin o gün vay haline... (Mürselât sûresi, 29-34). Öte yandan cehennemdeki yiyecek ve içecekler de, zakkum agaci, kanli irin, ve Kaynar su cinsi dehset verici nitelikte seylerdir. Zirâ Kur'ân'da Tanri'nin söyle konustugu yazili: Sonra siz ey sapiklar... Kesinlikle zakkum agacindan yiyeceksiniz. Onunla dolduracaksiniz karninizi. Üzerine de kaynar su içeceksiniz (Vakia sûresi, âyet 51-54). Zakkum agacinin tanimini söyle yapmakta Tanri: Yoksa zakkum agaci mi? ... Cehennemin taa dibinden çikan bir agaçtir o, Tomurcuklari da birre seytan basi gibidir. Kuskusuz cehennemlikler ondan yerler. Karinlarini onunla doldururlar... (Saffât sûresi, âyet 62-66). Yine Tanri'nin bildirmesine göre cehennem'liklerin içecekleri seyler kaynar su (hamîm), irin (gessâk), ve kanli irin (gislin) cinsi seylerdir: Cehennemlikler orada ne bir serinlik tadabilecekler, ne de içilecek bir sey... Yalnica kaynar su ve irin icecekler... (Nebe' sûresi, âyet 25). Bütün bunlardan gayri Tanri, bir de iskence tertiplemistir cehennemliklere! Örnegin kaynar su, hem içilmek ve hem de kisinin basindan dökülmek içindir. Tanri söyle diyor: (Allah zebanîlere emreder) Tutun onu! Cehennem'in ortasina sürükleyin! Sonra basina azap olarak kaynar su dökün! (ve deyin ki:) -Tat bakalim. Hani sen kendince üstündün, serefliydin. Iste bu, süphelenip durdugunuz seydir (Duhân sûresi, âyet 47-50; ayrica bkz.Sâd sûresi 55-58; Hâkka sûresi 35-37)****. Yine Muhammed'in söylemesine göre Tanri, cehenneme atilacak olan kisilerin bagirsaklarinin karinlarindan disari akacagini, ve sonra o kiusilerin bu kendi bagirsaklarinin etrafinda degirmen merkebinin degirmende döndügü gibi döneceklerini bildirmistir### .
Ve iste Muhammed'in söylemesine göre Rahmân ve Rahîm olan Tanri'nin hazirladigi cehennem böylesine korkunç, böylesine dehset verici bir yerdir. Ve bu cehnennem'e Tanri, iyman sahibi olmiyanlari, ve dogru yola sapmayanlari atacaktir.
Simdi kendi kendinize soracaksinizdir: Pek güzel ama, her seye kâdir olan, ve bütün insanlari dogru yola sokma olanagina sahip bulundugu açiklayan, ve bu arada kendi kendisini rahmân' ve rahîm' olarak tanimlayan bir Tanri, nasil olur da cehennem düsüncesine yönelebilir? Nasil olur da böylesine azab verici seyleden söz edebilir? diye soracaksinizdir. Ve muhtemelen: Hayir! böyle bir sey olamaz! diyerek Kur'ân âyet'lerinin Tanri sözleri midir? yoksa elçi'nin sözleri midir? seklindeki tartismayi sürdüreceksinizdir. Ancak unutmayiniz ki Kur'ân'a göre Tanri, insanlarin tümünü iyman sahibi yapabilecek iken yapmayip kiminin gönlünü açip müslüman, kimini gönlünü kapatip kâfir yaptigini, ya da diledigini dogru yola sokup diledigini saptirdigini bildirmis (Örnegin En'âm sûresi 125), ve bu davranisinin nedenini de: Ben cehennemi cinlerle ve insanlarla dolduracagima dâir kendi kendime söz verdim seklindeki bir gerekçeye baglamistir. Bunu öngören hükümleri gözden geçirecek olursaniz, bu kez tekrar kendi kendinize sormus oldugunuz soruya dönmüs olacaksinizdir.
* Betrand Russell, Ma Conception du Monde, (Ingilizce'den Fransizca'ya ceviri. Galimard, Paris, 1962, sh. 74).
** Elmalili H. Yazir, age (Cilt VI, sh. 4869 ve d. Ayrica bkz. Turan Dursun, Kur'ân Ansiklopedisi, Cilt II, sh. 129).
*** Buharî'nin Ibn Abbas'tan rivâyeti için bkz. Diyânet yayinlarindan Sahih-i Buharî Muhtasari... (Cilt IX, sh. 36, hadîs no. 1338)
*# Buharî'nin Ebû Hüreyre'den rivâyeti için bkz. Sahih-i Buharî Muhtasari ... (Diyânet yayinlari, Cilt IX, sh. 50, Hadîs no. 1350)
**** Bu konudaki diger âyet'ler için bkz. Turan Dursun, Kur'ân Ansiklopedisi, (Cilt IV, sh.56-57)
### Buharî'nin Üsâme'den rivâyeti için bkz. Sahih-i Buharî Muhtasari... (Diyânet yayinlari, Cilt IX,, sh. 51, hadîs no. 1351).